مرادشان مخالفت عمليه باشد خير حتما مراد مخالفت التزاميه است و در عين حال گفته‌اند لا يجوز الرجوع إلى الاباحة و الانصاف : آخرين سخن ما در باب مخالفت التزاميه اينست كه گاهى واقعه يك‌بار بيشتر اتفاق نمىافتد فى المثل نمىداند آيا در شب اوّل ماه ربيع قسم بر فعل الوطى خورده تا واجب باشد يا بر ترك آن تا حرام باشد اين يك عمل بيشتر نيست و در واقعهء واحده مخالفت عمليه پيش نمىآيد زيرا يا انجام مىدهد فيوافق الوجوب و يا ترك مىكند فيخالف الحرمة آرى اگر به اباحه ملتزم شد تنها مخالفت التزاميه محقق شده كه آن هم بلامانع است و گاهى وقايع متعدد در كار است يعنى ممكن است شخص مكلّف در مدت عمرش صدها مرتبه با اين حادثه برخورد نمايد در اين صورت هم گاهى مخالفت عمليه در دفعة واحدة ممكن است مثل اينكه اجمالا مىداند يا در روز جمعه از هر هفته ظهر واجب است و يا جمعه اگر اصل عملى جارى نمود و هر دو را ترك كرد مىشود مخالفت عمليهء قطعيهء دفعيه اين قسم هم بلا اشكال جايز نيست و گفتيم اصول عمليه تا زمانى جارى مىشوند كه مستلزم مخالفت عمليه با علم اجمالى نباشند و گاهى مخالفت عمليه در يك‌دفعه و يك حادثه ممكن نيست ولى تدريجا و در دفعات متعدد و وقايع گوناگون امكان‌پذير است فى المثل در دوران بين الوجوب و الحرمة علم اجمالى دارد كه يا دفن كافر واجب است و يا حرام اگر اصل جارى كند و به اباحه ملتزم شود خاصيت اباحه اينست كه شخص آزاد است اگر خواست انجام مىدهد و اگر نخواست انجام نمىدهد مثل ساير مباحات كه قد يفعل و قد يترك آنگاه ممكن است امروز با ميت كافرى برخورد كند و دفن نكند اينجا مخالفت قطعيه عمليه نيست ولى فردا با ميت كافر ديگرى روبرو مىشود و دفن مىكند در اينجا يقين مىكند كه مخالفت با مولى نموده و معصيت كرده زيرا دفن الكافر يا